خشکسالی و بحران آب و غذا در انتظار ایران

ایران در آستانه بحران آب و غذا قرار دارد.

زمروز:

بر اساس مقاله ای که در وبسایت «نیچر » نتایج منتشر شد، برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی در طول ۱۴ سال، باعث بروز خشکسالی فوق‌العاده در بیش از ۷۶ درصد وسعت ایران شده که تهدیدی جدی علیه  امنیت انسانی و غذایی کشور به شمار می‌رود.

این مقاله که نتیجه تحقیقات سه پژوهشگر ایرانی است  می گوید، در بازه زمانی ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۵ برداشت های بی‌رویه ای از ذخایر زیرزمینی آب ایران صورت گرفته است. که  این میزان آب برابر با ۱.۶ حجم آب دریاچه اورمیه به عنوان بزرگترین دریاچه خاورمیانه و ششمین دریاچه آب شور دنیاست.

این سه پژوهشگر در این یادداشت تحقیقی نوشته اند که میزان کاهش آب سفره‌های زیرزمینی در ایران بیش از ۷۴کیلومتر مکعب بوده است.

بنا بر این تحقیقات، همه‌ حوضه‌های آبی درجاتی از تخلیه آب‌های زیرزمینی را داشته‌اند که در ۳۰ حوضه آبی فلات ایران نرخ آنها از ۲۰ تا ۲۶۰۰درصد کاهش در هر دوره بوده است. بیشترین میزان برداشت آب در حوضه دریاچه نمک قم مشاهده شده که بیش از ۲۶درصد از جمعیت ایران را پشتیبانی می‌کند و در بازه زمانی ۱۴ ساله، ۲۰ کیلومتر مکعب از حجم آب‌های زیرزمینی آن تخلیه شده است.

این حوضه آبریز شامل استان‌های تهران، قم و البرز (کرج) است که صدرنشین بیشترین میزان کاهش سطح آب‌های زیرزمینی در طول این مدت بوده است. اما حوضه آبریز دریاچه‌های طشک و بختگان در فلات مرکزی ایران با میزبانی ۳.۵ درصد جمعیت کشور، بالاترین تغییرات ذخیره آب‌های زیرزمینی را با ۲۶۰۰درصد داشته‌اند.

بر اساس این گزارش تحقیقی، کمترین میزان برداشت آب‌های زیرزمینی ۰.۰۱ کیلومترمکعب و کمترین تغییر نسبی در ذخیره آب‌ زیرزمینی در حوضه آبی هراز- قره سو در شمال کشور (مازندران، گیلان و گلستان) با میزان ۲۰درصد مشاهده شده است.

در مقیاس کشوری، ذخایر آب زیرزمینی ایران با کاهش ۵/۲۵ کیلومتر مکعب در سال، از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۴ با کاهش ۱۷۵۲درصدی در ۱۴ سال مواجه شده‌اند. این میزان تخلیه آب‌های زیر زمینی در دشت‌های ایالات متحده آمریکا طی سال‌های ۱۹۵۰ تا ۲۰۰۷ یعنی در طول ۵۷ سال رخ داده است.

 

در این تحقیقات به جمعیت ۸۴ میلیونی ایران اشاره شده است که با توجه به این جمعیت، از نظر برداشت آب در خاورمیانه رتبه اول را به خود اختصاص داده و ۳۴ درصد از کل برداشت آب کل خاورمیانه را دارد. آب‌های زیرزمینی منبع اصلی آب در ایران است، که تقریبا ۶۰درصد از آب‌های شیرین ایران را تشکیل می‌دهد. آبهای زیر زمینی، نقشی اساسی در حفظ امنیت ملی آب دارند.

نویسندگان این پژوهش بر مبنای داده‌های منتشر شده، هشدار داده‌اند که خشکسالی شدید، ناشی از برداشت‌های گسترده آب‌های زیرزمینی، ایران تهدید می‌کند و این امر به ویژه در مناطق پر جمعیت در شمال‌ غربی، غرب و شمال شرق کشور بیشتر است.

یافته‌های این پژوهشگران نشان می‌دهد که ۷۷درصد از اراضی ایران (یعنی ۲۳ حوزه از ۳۰ حوضه آبی) تحت برداشت بیش از حد آب‌های زیر زمینی قرار دارند، مناطقی‌ که میزان جذب انسان بیش از سه برابر میزان شارژ طبیعی است.

در این پژوهش هشدار داده شده است که کمبود آب می‌تواند یک محدودیت مخرب برای «امنیت غذایی» و تامین مواد غذایی مورد نیاز جمعیت ساکن در ایران باشد.

در بخش دیگری از این پژوهش آمده که اثرات مخرب کاهش آب‌های زیرزمینی در ایران علاوه بر تهدید جدی امنیت آب و غذا، باعث افزایش شوری خاک در سراسر کشور و فرونشست زمین شده است. فرونشست زمین به دلیل برداشت بیش از حد آب زیرزمینی، پایداری خاک را کاهش می‌دهد که یک نگرانی مهم در مناطق بسیار پرجمعیت کشور، همچون تهران است که در معرض خطر زلزله قرار دارند.

این پژوهشگران وضعیت کنونی ایران را بحرانی دانسته اند که نیازمند اتخاذ مجموعه استراتژی‌های مدیریت یکپارچه، برای ایجاد تعادل در میزان عرضه و تقاضای آب دانسته‌اند.


نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s